Nöbetçi Eczaneler
Denizli’nin coğrafi yapısı, iklimi, tarımsal üretimi ve kültürel birikimiyle şekillenen mutfak kültürü, artık turizmin önemli bir parçası haline getirilmeye hazırlanıyor. Pamukkale Üniversitesi Turizm Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Serkan Bertan tarafından yürütülen kapsamlı araştırmada, kent genelinde toplam 162 yöresel lezzet tespit edildi. Araştırmada, bu zengin mutfak kültürünün oluşumunda yaşam biçimi, ekonomik faaliyetler, mevsimsel koşullar ve yerel ürünlerin belirleyici rol oynadığı vurgulandı.
Denizli mutfağında doğal ve mevsiminde ürünlerin kullanılması, yufka temelli yemeklerin yaygınlığı, sabah kahvaltılarının doyurucu yapısı ve akşam öğünlerinde hafif, hazmettirici yemeklerin tercih edilmesi dikkat çeken unsurlar arasında yer aldı.
İşte Denizli mutfağının markalaşmasını sağlamak için yapılması gerekenler;
Pamukkale Üniversitesi Turizm Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Serkan Bertan tarafından, Denizli mutfağının markalaşmasını sağlamak ve 162 yöresel lezzetin bilinirliliğini artırmak için Denizli gastronomi turizm yol haritası oluşturulmuştur. Gastronomi yol haritasında yapılması gerekenleri şu şekilde ifade etti:
*Denizli gastronomi haritası basılı olarak ücretsiz olarak dağıtılmalı. https://www.pau.edu.tr/turizm
*Denizli Mutfağı ilçe ilçe tanıtılması için MiniaGastroDenizli oluşturulmalı.
*Denizli gastronomi haritasında yer alan lezzetlerin tariflerini aktarabilmek ve Denizli mutfağını tanıtmak için festivaller düzenlenmeli. (Leblebi festivali, Kiraz çiçeği festivali, Tarhana Festivali…)
*Yapay zeka tabanlı gastronomi turizmi için karekodlu levhalandırma yapılmalı ve her bir turistik değer için dijital karekodlu bilgilendirme panoları yerleştirilmeli.
*Yöresel Lezzetler Yolu Levhalandırılmalı: (Karahöyük Ekmeği, Keşkek, Etli Gevrek, Buldan Simidi, Kuru Fasulye, Dişli Balık Dolması, Biber Tatarı, Gazoz, Denizli Tandır Kebabı, İrmik Helvası, Leblebi, İçli-Dışlı Tahanlı Pide, Tavas Baklavası, Kaşık Helva).
*Bağ yolu için karekodlu levhalar yerleştirilmeli.
*Coğrafi işaretli ürünler yolunda yer alan değerler için karekodlu levhalar yerleştirilmeli. (Babadağ Kekik Balı, Buldan Kestanesi, Denizli Kekiği, Denizli Çalkarası Üzümü/Denizli Çalkarası, Honaz Kirazı, Kale Biberi, Çameli Fasulyesi, İsabey Çekirdeksiz Üzümü, Denizli Leblebisi, Tavas Baklavası, Tavas Yanık Koyun Yoğurdu, Acıpayam Kavunu, Avşar Üzümü (Karcı Karlı Şurup, Acıpayam Çakır Havucu, Alaaddin Tören Yahnisi, Bozkurt Muhacir Somunu, Denizli Karın Tereyağ, Honaz Cennet Elması, Honaz Cennet Elması Kurusu, Çameli Cevizi, Çameli Leğen Böreği, Çameli Meneviş Yoğurtlaması, Babadağ Keşkeği, Babadağ Kuyruk Yağı Helvası)).
*Gastronomi yolunda (Cankurtaran – Karataş – Pınarlık – Kızılcabölük – Vakıf – Tavas) yer alan değerler için karekodlu levhalar yerleştirilmeli. Gastronomi yolunda yer alan değerler; (Karataş Gastronomi Parkı/Yeryüzü Pazarı, Hanife ve Ahmet Paralı Yöresel El Sanatları ve Tekstil Müzesi (Tavas), Vakıf (Tavas), Bağ Pazarı, Tavas Kültür ve Sanat Evi (Tavas Gastronomi Müzesi), Tavas Zeybeği, Tavas Yarengüme Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi, İçli-Dışlı Tahanlı Pide, Tavas Yanık Koyun Yoğurdu (Bakraç Yoğurt), Tavas Güveci, Kaşık Helva, Tavas Baklavası). Gastronomi yolunda bulunan Çankurtaran, Karataş, Pınarlık ve Kızılcabölük’te yöresel ürünlerin satışı için satış noktaları hazırlanmalı ve yöre halkına ücretsiz bir şekilde sunulmalı.
*Elmalı ve Kızılcabölük köyleri Gastronomi köyü olarak adlandırılmalı.
*Gastronomi yolunda Karataş Mesireliğinin adının Karataş Gastropark Mesireliği olarak değiştirilmeli.
*Yerel üreticilerin doğal ve sürdürülebilir yöntemlerle ürettikleri ürünleri doğrudan tüketicilere sunduğu Yeryüzü Pazarının (Earth Market) ve Coğrafi işaret ürünlerin satış noktaları Yunus Emre Parkının üst tarafında kurulmalı ve atölye çalışmalarına yer verilmeli.
*Gastronomi Müzesi/Evi için KUDEP (Denizli Evi) / Osman Bey Konağı, İbrahim Çallı Sanat Evi, (Konyalıoğlu Evi (Mavi Ev), Tavas Kültür ve Sanat Evi) değerlendirilmeli. Gastronomi müzesinde/evinde kadın kooperatifleri tarafından yöresel yemekler sunulmalı ve hakkında bilgi verilmeli. Denizli gastronomi müzesi veya gastronomi evinde önceden rezervasyon alınarak her gün belirli bir ilçenin yöresel yemekleri kadın kooperatifleri görevlileri tarafından hazırlanmalı, gastronomi ürünleri hikâyeleri ile birlikte sunulmalı, unutulmaya yüz tutmuş lezzetleri canlandırmak üzere kurslar verilmeli, mutfak araç ve gereçleri tanıtılmalı. Lezzetlerin hikâyeleri ile deneyimsel etkinlik ve yöresel yemek atölyeleri yapılmalı. Yemek atölyelerinde, geleneksel tarifleri, yaparak tadımlayarak öğrenme imkanı sunulmalı.
*Denizli Tandır Kebabı ile ilgili “Denizli Gastronomi Turizminde Geleneksel Ürün Olarak Denizli Tandır Kebabı” adlı çalışmadaki bilgiler masalarda karekod ile yer almalı ve misafirlerin görebileceği yerlere asılmalı. Ayrıca şehir girişlerinde Denizli Tandır Kebabı hakkında yönlendirici levhalar konulmalıdır.
*Avrupa Birliği nezdinde coğrafi işaretli ürün başvurusu yapılmalı (Buldan Kestanesi, Denizli Kekiği, Denizli Leblebisi, Kale Biberi, Tavas Baklavası ve Tavas Yanık Koyun Yoğurdu). Yöresel ürünlerimizi, ustalık geleneklerimizi gelecek kuşaklara aktarmak için uluslararası tescili, yerel kalkınmada üreticilerin yanında olma, değerlerimizi dünya çapında tanıtmak için Avrupa Birliği’nde tescilli coğrafi işaretli ürün için; Top Tarhana, Karahöyük Ekmeği, Biber Tatarı, Kaşık Helva, İrmik Helvası, Gelinardı, Etli Gevrek, Çağla Dövmesi, Bestel Tatlısı, Keş Kurusu, Garma Gatma, Çaput Aşı, Bakla Kaynatması, Üç Kulak Tatlısı, Molivelli Turşusu, İçli Dışlı Tahanlı Pide ve Kar Şurubu için başvurular yapılmalı.
*Peynirciler çarşısı bir kültür deneyim merkezi olarak tasarlanmalı, Babadağlılar çarşısı alışveriş turizmi kapsamında yeniden değerlendirilmeli. Tarihi Kaleiçi Çarşısında Denizli kültürünü tanıtacak alanlar yapılmalı, Ustalar, icracılar için imkanların sunulduğu yöresel ürünler çarşısı oluşturulmalı.
*Zahire pazarından Bayramyeri Meydanına doğru giden sokak Denizli Kebapçılar Çarşısı / Yöresel ürünler sokağı / Gastronomi Sokağı olmalı.
*Duraklarda ve billboardlarda Denizli Mutfağı tanıtılmalı.
*Pamukkale Üniversitesi tarafından başlatılan Denizli Lezzet Festivali devam ettirilmeli. Bu festivalde Denizli mutfağına özgün klasik lezzetler sunulmalı, Denizli kültürüne lezzetli bir yolculuğun hikâyesi anlatılmalı. Denizli Kebabı reçetesi öne çıkartılmalı: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3833592
*Yöresel ürünler agro turizm kapsamında tanıtımı ve satışı desteklenmeli, tarımsal üretim turizmle entegre edilerek çiftçi-turist buluşmaları hasat festivalleri (Buldan Kestanesi, Denizli Kekiği, Denizli Çalkarası Üzümü/Denizli Çalkarası, Honaz Kirazı, Kale Biberi, Çameli Fasulyesi, İsabey Çekirdeksiz Üzümü, Acıpayam Kavunu, Acıpayam Çakır Havucu, Avşar Üzümü, Honaz Cennet Elması, Çameli Cevizi) uygulamalara dönüştürülmeli.
*Köylerde deneyim odaklı olan “Pick-your-own” modeli uygulanmalı.
*Yöresel ürünlerin turizmle entegrasyonunu sağlamak için yöresel ürünlerin paketlenmesi ve markalaşmasında destekler verilmeli. Alışveriş sitelerinde yöresel ürünlerin yer alması desteklenmeli. Kırsal Kalkınma için yerel yönetimler “Köyden gel al ve öde” modeline ağırlık vermeli. Yöresel ürünler için Bayramyeri Meydanında ve Yunus Emre Parkında satış üniteleri kurulmalı.
*Denizli Gastronomi haritasından yer alan 162 yöresel lezzetin menülerde yer alması için tesisler desteklenmeli. Restoranlarda yöresel yemeklerle ilgili tadım menüleri oluşturulmalı. Restoranların ürünlerini yerel üreticilerden alması desteklenmeli, yöreye ait ürünler sunulmalı. Etkinliklerde yöresel yemekler sunulmalı.
*Denizli Kent Müzesine Denizli Mutfağı kısmına Denizli Gastronomi haritası ve karekodu eklenmeli.
*Yaşayan Miras Şöleni düzenlenmeli.
*Türk Mutfağı Haftası Kapsamında gerçekleştirilen Denizli Gastronomi Yarışmalarında coğrafi işaretli ürün olarak birinci yarışmada Denizli Leblebisi, ikinci yarışmada Kale Biberi tanıtılması amacıyla gerçekleştirilmiş, bu yarışmaların sürdürülebilirliği sağlanmalı.
* Denizli’nin turizm potansiyelini, yapay zekâ sohbet robotu modelleri ile güçlendirmeyi hedefleyen Prof. Dr. Serkan Bertan yürütücülüğünde geliştirilecek olan Denizli Mutfağı Yapay Zekâ Sohbet Robotu Projesi desteklenmeli.
*Denizli Mutfağında yöresel kahvaltıda, (Tarhana, Acılı Ezme, Börek, Darı Ekmeği, Bazlama, Ispanaklı Börek, Tuluk Böreği, Bükme, Biber Sosu, Biber Salçası, Biber Tuzu, Saç Böreği, Biber, Bal, Çemen, Cızlama, Ceviz, Domates, Patates, Domates Kurusu, Domates Sosu, Domates Kavurması, Domates Biberli Sos, Acılı Domates, Bezdirme, Peksimet, Erik Çöreği, Mermalat, Karahöyük Ekmeği, Haşhaş Ezmesi, Susam Ezmesi, Mısır Ekmeği, Gömme, Hamursuz, Kömbe, Kekik Kavurması (Susam, Kekik, Ceviz, Kırmızı Kuru Biber, Çörek Otu), Katmer, Kaymak, Kekik, Keşlik, Dığan Katmeri, Kızartma, Lor, Menemen, Peynir, Otlu Kuru Peynir, Keçi Peyniri, Kuru Peynir, Pekmez, Çökelek, Ovma Peynir Yağlı Peynir, Cevizli Çökelek, Kekikli Çökelek, Tuluk Peyniri, Deri Peyniri, Haşlanmış Patates, Patates Hoplatma, Pekmez, Üzüm Pekmezinin İçine Kavrulmuş Susam ve Ceviz, Üzüm Reçeli, Reçel, Pelte, Patlıcan Közleme, Pişi, Sürtme, Şibit, Buldan Simiti, Cevizli Salca, Tereyağ, Kuyruk Yağı, Tahinli Pide, Kuru Üzüm, Üzüm Köftüsü, Süt, Yufka, Gevrek Yufka Süt ile Birlikte, Yumurta, Yoğurt, Yoğurt Böreği, Yeşillik, Salatalık, Domates, Yoğurtlama, Zeytin, Zeytin Salatası, Zeytinli Peynir Ezmesi, Çay, Zeytinyağı …) yöresel lezzetleri sunan tesisler teşvik edilmeli. Kahvaltı etkinliklerinde yöresel kahvaltı sunulmalı.
*Denizli Mutfağında özel günlerde (Keşkek, Etli Patates Aşı, Biber Tatarı, Bulgur Pilavı, (Etli) Bamya, Börülce Böreği, (Etli) Kuru Fasulye, Et Aşı, Güveç, Acılı Kavurma, Kavurma Aşı, Susuz Kapatma, Kapama, Tas Kapama, Kaçamak, Keşkek, Kabak Dolması, Köfte, Nohut Aşı, Katmer, Kabak Tatlısı, Pekmezli Nohutlu Kabak, Köytü, Kaşık Helva, Pelte, Kuru Kabuk Dolması, Kuru Patlıcan-Biber Dolması, Pirinç Çorbası, Pilav, Patates Yemeği, Pişi, Makarna, (Etli) Soğan Aşı, Yaprak Sarması, Şehriye Çorbası, Şura Dolması, Şipit, Topalak, Yoğurtlama, Domates Salatası, Akıtma, Sini Tatlısı, İrmik Helvası, Pekmezli Helva, Bulambaç/Bulmaç (Pelte), Üzüm Köhtüsü, Baklava, Kadayıf, Tenem Helvası, Gölle, Baklava, Un Helvası, Sareli (Saraylı) Tatlısı, Gelin Turşusu, Tez Turşu, Haranı Turşu, Köz Turşusu, Haşlama Turşu, Börtme Turşu, Hoşaf, Şerbet, Komposto, Üzüm, Kavun, Karpuz, Cacık, Pekmez Helvası, Ganile/Kanile, Çakalçömen, Gelinardı …) yöresel lezzetleri sunan işletmeler teşvik edilmeli. Etkinliklerinde bu lezzetler sunulmalı.
*Denizli mutfağında kullanılan araç ve gereçler (Bakraç, Çanak, Çömlek, Desti, Dığan, Dibek, Dibek Taşı, Ekmek Pişirme Sacı, Ekmek Teknesi, Elek, Gaynatma, Gazan/Kazan, Güp, Hapaz, Haran/Haranı, Havan, Irbık, Isırgan/Isran, İliştir, İlyen, Irbık, İteği, Kasnak, Kaynatma, Kalbur, Kile, Küp, Oklava, Saç Ayağı, Sini, Sofra Bezi, Sürtme Taşı, Sütlük, Süzgeç, Şiş, Tas, Tepsi, Testi, Yastıgeç/Yassıgeç, Oklava, Tahta kaşık, Kepçe) gastronomi müzesinde/evinde sergilenmeli ve bilgiler verilmeli.
