Bağımsızlıktan Egemenliğe: Cumhuriyet’e Giden Yol
1919 yılında Samsun’da yakılan bağımsızlık meşalesi, Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas Kongreleriyle dalga dalga tüm yurda yayıldı. 23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılmasıyla “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” ilkesi fiilen hayata geçirilmişti. Ancak devletin yönetim şeklinin netleşmesi ve uluslararası alanda resmiyet kazanması için Kurtuluş Savaşı’nın askeri zaferle sonuçlanması ve Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanması gerekiyordu.
13 Ekim 1923’te Ankara’nın başkent ilan edilmesinin ardından, devlet başkanlığı ve hükümet sistemi meselelerinin çözüme kavuşturulması zorunlu bir hal aldı.
“Yarın Cumhuriyeti İlan Edeceğiz!”
28 Ekim 1923 akşamı Çankaya Köşkü’nde arkadaşlarıyla bir araya gelen Gazi Mustafa Kemal Paşa, tarihi kararı açıklayarak o unutulmaz sözü söyledi:
“Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz!”
Mustafa Kemal Paşa ve İsmet Paşa (İnönü) tarafından hazırlanan anayasa değişikliği teklifi, 29 Ekim 1923 akşamı TBMM Genel Kurulu’na sunuldu. Kanun teklifinin kabul edilmesiyle Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun 1. maddesi şu şekilde yeniden düzenlendi:
“Türkiye Devletinin hükümet şekli, Cumhuriyettir.”
Cumhuriyet’in ilanı, mecliste yükselen “Yaşasın Cumhuriyet!” sesleri ve alkışlar eşliğinde kabul edildi. Hemen ardından yapılan gizli oylamada, Amasya Milletvekili Gazi Mustafa Kemal Paşa oy birliğiyle Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.
29 Ekim Nasıl Bayram Oldu?
Cumhuriyet’in ilanı, 29 Ekim 1923 gecesi ve 30 Ekim günü tüm yurtta 101 el top atışıyla müjdelendi ve halk tarafından büyük bir sevinçle kutlandı.
1924 yılında çıkarılan kararname ile 29 Ekim günü devlet düzeyinde kutlanmaya başlandı. 19 Nisan 1925 tarihinde ise TBMM’de kabul edilen kanunla 29 Ekim, Türkiye Cumhuriyeti’nin milli bayramı olarak resmen ilan edildi. O tarihten bu yana her 29 Ekim, yurdun dört bir yanında ve dış temsilciliklerimizde coşku ve gururla kutlanmaktadır.
29 Ekim Cumhuriyet Bayramımız Kutlu Olsun!
Cumhuriyet; aklın, bilimin, adalet, özgürlük ve eşitliğin teminatıdır. Başta Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları olmak üzere, bu toprakları bizlere vatan kılan aziz şehitlerimizi ve kahraman gazilerimizi rahmet, minnet ve saygıyla anıyoruz.
Egeyön Ailesi olarak aydınlık yarınlara ve Cumhuriyetimizin sarsılmaz değerlerine olan inancımızla; tüm milletimizin 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı‘nı en içten dileklerimizle kutlarız!



